Kansızlık (Anemi) Kalbi Nasıl Etkiler?
Kansızlık (anemi), kandaki hemoglobin düzeyinin kişinin yaşına, cinsiyetine ve fizyolojik durumuna göre normal kabul edilen seviyelerin altında bulunması durumudur. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijenin akciğerlerden dokulara taşınmasını sağlayan önemli bir proteindir.
Hemoglobin seviyesinin düşmesi sonucunda dokulara taşınabilecek oksijen miktarı azalabilmektedir. Vücut bu durumu telafi edebilmek için kalp ve dolaşım sisteminde çeşitli değişiklikler oluşturabilmektedir. Kalbin daha hızlı çalışması ve kalp debisinin artması bu değişiklikler arasında yer almaktadır.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, özellikle ağır veya uzun süre devam eden aneminin kalp üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Mevcut kalp hastalığı bulunan kişilerde ise anemiye bağlı belirtiler daha belirgin hale gelebilmektedir.
Anemi Nedir?
Anemi tek başına bir hastalık olmaktan çok, farklı sağlık problemleri sonucunda ortaya çıkabilen bir durumdur.
Demir eksikliği en sık nedenlerden biri olmakla birlikte anemi;
- B12 vitamini veya folat eksikliği
- Kronik hastalıklar
- Böbrek hastalıkları
- Kan kaybı
- Kemik iliği hastalıkları
- Bazı kalıtsal kan hastalıkları
- Kırmızı kan hücrelerinin normalden hızlı parçalanması
gibi farklı nedenlerle gelişebilmektedir.
Bu nedenle anemi tespit edildiğinde yalnızca hemoglobin seviyesinin yükseltilmesi değil, anemiye neden olan durumun belirlenmesi de önem taşımaktadır.
Anemi Kalbi Nasıl Etkiler?
Hemoglobin seviyesinin azalması sonucunda dokulara taşınan oksijen miktarı düşebilmektedir. Vücut tarafından oksijen ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla bazı telafi mekanizmaları devreye sokulmaktadır.
Bu değişikliklerin kalp üzerindeki etkileri aneminin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine ve kişinin mevcut kalp-damar sağlığına göre farklılık gösterebilmektedir.
Kalp Hızında Artış ve Çarpıntı
Anemi durumunda kalp, dokulara yeterli oksijen ulaştırabilmek amacıyla daha fazla kan pompalamaya çalışabilmektedir.
Bunun sonucunda kalp hızında artış meydana gelebilmekte ve kişi çarpıntı hissedebilmektedir. Özellikle fiziksel aktivite sırasında çarpıntı, nefes darlığı ve çabuk yorulma daha belirgin hale gelebilmektedir.
Kalbin İş Yükünde Artış
Kalbin daha hızlı ve daha fazla kan pompalaması uzun süre devam ettiğinde kalp üzerindeki iş yükü artabilmektedir.
Hafif ve kısa süreli aneminin kalpte kalıcı yapısal değişikliklere neden olması beklenmemektedir. Ancak ciddi ve uzun süre devam eden anemilerde kalp-damar sistemi üzerindeki yük daha belirgin olabilmektedir.
Anemi ve Kalp Yetmezliği
Şiddetli ve uzun süreli anemi, özellikle mevcut kalp hastalığı bulunan kişilerde kalp yetmezliği belirtilerinin ortaya çıkmasına veya kötüleşmesine katkıda bulunabilmektedir.
Kalp yetmezliği bulunan kişilerde aneminin de sık görülebildiği bilinmektedir. Bu iki durum birlikte bulunduğunda nefes darlığı, halsizlik ve egzersiz kapasitesinde azalma gibi şikâyetler daha belirgin hale gelebilmektedir.
Bu nedenle kalp yetmezliği hastalarında aneminin nedeni ayrıca araştırılabilmektedir.
Anemi Göğüs Ağrısına Neden Olabilir Mi?
Anemi nedeniyle kandaki oksijen taşıma kapasitesi azaldığında kalp kasına ulaştırılabilecek oksijen miktarı da etkilenebilmektedir.
Özellikle koroner arter hastalığı bulunan kişilerde kalbin oksijen ihtiyacı ile sağlanan oksijen arasındaki dengenin bozulması göğüs ağrısını tetikleyebilmektedir.
Ağır anemi durumlarında kalbin iş yükünün artması da kalp kasının oksijen ihtiyacını yükseltebilmektedir.
Ancak göğüs ağrısının anemiye bağlı olduğu varsayılmamalıdır. Yeni başlayan veya şiddetli göğüs ağrısında kardiyolojik nedenlerin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anemi Ritim Bozukluğuna Neden Olur Mu?
Anemi sırasında kalp hızının artması sık görülebilen fizyolojik yanıtlardan biridir. Bu nedenle kişi kalbinin normalden hızlı veya güçlü attığını hissedebilmektedir.
Ancak her anemide gerçek bir aritmi gelişmesi beklenmemektedir.
Özellikle ciddi aneminin oluşturduğu fizyolojik stres, mevcut kalp hastalıkları ve diğer eşlik eden faktörler bazı kişilerde ritim problemlerinin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilmektedir.
Tekrarlayan veya uzun süren çarpıntıların yalnızca kansızlığa bağlanmaması ve gerektiğinde kardiyolojik değerlendirme yapılması önem taşımaktadır.
Anemi Belirtileri Nelerdir?
Aneminin belirtileri hemoglobin seviyesine, aneminin gelişme hızına ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilmektedir.
Yaygın belirtiler arasında:
- Halsizlik ve yorgunluk
- Çabuk yorulma
- Eforla nefes darlığı
- Çarpıntı
- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Ciltte solukluk
- Konsantrasyon güçlüğü
yer alabilmektedir.
Anemi yavaş geliştiğinde vücut duruma belirli ölçüde uyum sağlayabileceği için belirtiler başlangıçta daha hafif olabilmektedir.
Nasıl Teşhis Edilir?
Anemi değerlendirmesinde öncelikle tam kan sayımından yararlanılmaktadır. Hemoglobin ve hematokrit değerlerinin yanı sıra kırmızı kan hücrelerinin özelliklerini gösteren farklı parametreler de incelenmektedir.
Aneminin nedeninin belirlenmesi amacıyla gerekli durumlarda:
- Ferritin ve demir parametreleri
- B12 vitamini
- Folat
- Böbrek fonksiyon testleri
- Retikülosit sayımı
- Gerekli diğer kan testleri
değerlendirilebilmektedir.
Her anemi demir eksikliğinden kaynaklanmadığı için doktor önerisi olmadan demir takviyesine başlanmaması önem taşımaktadır.
Anemide Kardiyolojik Değerlendirme Gerekir Mi?
Her anemi hastasında ekokardiyografi, Holter veya efor testi yapılması gerekmemektedir.
Kardiyolojik değerlendirme kişinin şikâyetlerine, aneminin şiddetine, yaşına ve mevcut kalp hastalıklarına göre planlanmaktadır.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, özellikle belirgin çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya mevcut kalp hastalığı bulunan kişilerde gerekli görülmesi halinde EKG, ekokardiyografi veya ritim Holteri gibi incelemelerden yararlanılabilmektedir.
Anemi Nasıl Tedavi Edilir?
Anemi tedavisinin temel amacı yalnızca hemoglobin değerini yükseltmek değil, altta yatan nedeni belirlemek ve mümkünse tedavi etmektir.
Demir eksikliğinde demir tedavisi, B12 veya folat eksikliğinde ise uygun vitamin desteği planlanabilmektedir. Kan kaybı, kronik böbrek hastalığı veya farklı bir hastalık söz konusuysa tedavinin bu nedene yönelik düzenlenmesi gerekmektedir.
Ağır anemi gibi belirli durumlarda daha farklı tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyulabilmektedir.
Kalp Hastalarında Anemi Neden Önemlidir?
Kalp hastalığı bulunan kişilerde anemi, kalbin oksijen ihtiyacı ile dokulara ulaştırılan oksijen arasındaki dengeyi etkileyebilmektedir.
Bu nedenle koroner arter hastalığı veya kalp yetmezliği bulunan kişilerde aneminin nedeninin belirlenmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesi önem taşımaktadır.
Tedavi planının kişinin kalp hastalığı, aneminin nedeni ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek oluşturulması gerekmektedir.
Kansızlık (anemi), kandaki hemoglobin düzeyinin azalması sonucunda dokulara taşınan oksijen miktarını etkileyebilen önemli bir sağlık problemidir. Vücudun bu durumu telafi etmeye çalışması nedeniyle kalp hızında artış, çarpıntı, nefes darlığı ve çabuk yorulma gibi belirtiler görülebilmektedir.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, anemi tespit edildiğinde yalnızca düşük hemoglobin değerinin düzeltilmesine odaklanılmaması, aneminin altında yatan nedenin belirlenmesi ve kişinin kardiyovasküler durumuyla birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.