Kalp Yetmezliği

Kalp Yetmezliği

Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli şekilde pompalayamaması veya bunu ancak kalp içindeki basınçların yükselmesiyle sağlayabilmesi sonucu ortaya çıkan klinik bir durumdur. Kalbin pompalama veya gevşeme fonksiyonlarında meydana gelen bozukluklar sonucunda nefes darlığı, çabuk yorulma ve vücutta sıvı birikimi gibi belirtiler görülebilmektedir.

Bu durum yalnızca ileri yaşlarda ortaya çıkan bir hastalık değildir. Koroner arter hastalığı, hipertansiyon, kalp kapağı hastalıkları ve bazı kalp kası hastalıkları farklı yaş gruplarında kalp yetmezliği gelişimine zemin hazırlayabilmektedir.

Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, erken tanı, hastalığın nedeninin belirlenmesi ve kişiye uygun tedavinin planlanması önem taşımaktadır. Günümüzde kullanılan tedavilerle belirtilerin kontrol edilmesi, hastaneye yatış riskinin azaltılması ve bazı türlerinde yaşam süresinin iyileştirilmesi hedeflenmektedir.

Kalp Yetmezliği Nedir?

Kalbin tamamen durması veya çalışmayı bırakması anlamına gelmemektedir. Kalbin vücudun ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı bir klinik sendromu ifade etmektedir.

Bu durum kalbin kasılma gücü azalabileceği gibi, kalp kasının gevşeme ve kanla dolma fonksiyonlarında da bozukluk meydana gelebilmektedir.

Bu nedenle kalp yetmezliği farklı gruplara ayrılmaktadır. Kalbin her kasılmada pompaladığı kan miktarını değerlendiren ejeksiyon fraksiyonu (EF) bu sınıflandırmada kullanılan önemli ölçümlerden biridir.

Bazı hastalarda ejeksiyon fraksiyonu azalırken, bazı hastalarda korunmuş olmasına rağmen kalp yetmezliği gelişebilmektedir.

Kalp Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?

Belirtileri hastalığın türüne ve şiddetine göre değişebilmektedir. Şikâyetler zaman içerisinde yavaş yavaş gelişebileceği gibi bazı durumlarda daha hızlı da ortaya çıkabilmektedir.

En sık görülen belirtiler arasında:

• Efor sırasında nefes darlığı
• Yatarken artabilen nefes darlığı
• Geceleri nefes darlığıyla uyanma
• Halsizlik ve çabuk yorulma
• Ayak ve bacaklarda şişlik
• Hızlı veya düzensiz kalp atışları
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Karında şişkinlik
• Hızlı kilo artışı

yer alabilmektedir.

Özellikle vücutta sıvı birikmesi sonucunda ayak bileklerinde ve bacaklarda ödem meydana gelebilmektedir. Ancak bu belirtilerin kalp yetmezliği dışında farklı hastalıklarda da görülebileceği unutulmamalıdır.

Kalp Yetmezliği Neden Olur?

Bu durum tek bir hastalığa bağlı olarak gelişmemektedir. Kalbin yapısını veya çalışma fonksiyonlarını etkileyen birçok durum zaman içerisinde kalp yetmezliğine neden olabilmektedir.

Koroner Arter Hastalığı

Kalbi besleyen koroner damarların daralması sonucunda kalp kasına ulaşan kan ve oksijen miktarı azalabilmektedir. Kalp krizi sonucunda kalp kasında meydana gelen hasar da ilerleyen dönemlerde yetmezliğe neden olabilmektedir.

Hipertansiyon

Uzun süre kontrol altında tutulmayan yüksek tansiyon, kalbin daha yüksek basınca karşı çalışmasına neden olmaktadır. Zaman içerisinde kalp kasının yapısı ve fonksiyonları etkilenebilmektedir.

Kalp Kapağı Hastalıkları

Kalp kapaklarında meydana gelen darlık veya yetersizlikler kalbin iş yükünü artırabilmektedir. İleri kapak hastalıklarında da gelişebilmektedir.

Kardiyomiyopatiler

Kalp kasının yapısını ve fonksiyonlarını etkileyen hastalıklar kardiyomiyopati olarak adlandırılmaktadır. Bazı kardiyomiyopatiler genetik özellik gösterebilirken bazıları farklı hastalıklar veya çevresel faktörlerle ilişkili olabilmektedir.

Diğer Nedenler

Diyabet, obezite, bazı ritim bozuklukları, doğumsal kalp hastalıkları ve bazı enfeksiyonlar kalp yetmezliği gelişimiyle ilişkili olabilmektedir. Bazı ilaçların ve toksik maddelerin de kalp kası üzerinde olumsuz etkileri bulunabilmektedir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Tanısında hastanın belirtileri, tıbbi öyküsü ve fizik muayene bulguları birlikte değerlendirilmektedir.

Tanının desteklenmesi ve kalbin yapısının incelenmesi amacıyla farklı testlerden yararlanılabilmektedir.

Elektrokardiyografi (EKG)

EKG ile kalbin elektriksel aktivitesi değerlendirilmektedir. Ritim bozuklukları veya geçirilmiş kalp krizine işaret edebilecek bazı değişiklikler tespit edilebilmektedir.

Ekokardiyografi

Ekokardiyografi, kalbin yapısı ve fonksiyonlarının ultrason yöntemiyle incelenmesini sağlamaktadır. Kalbin kasılma ve gevşeme fonksiyonları, ejeksiyon fraksiyonu ve kalp kapakları değerlendirilebilmektedir.

Kan Testleri

Kalp yetmezliği şüphesinde BNP veya NT-proBNP gibi biyobelirteçlerden yararlanılabilmektedir. Böbrek fonksiyonları, elektrolitler, kan sayımı ve gerekli diğer kan değerleri de değerlendirilebilmektedir.

Gerekli durumlarda göğüs radyografisi, koroner damar incelemeleri, kardiyak MR veya farklı ileri görüntüleme yöntemleri de planlanabilmektedir.

Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavisi hastalığın türüne, ejeksiyon fraksiyonuna, nedenine ve kişinin eşlik eden sağlık problemlerine göre planlanmaktadır.

Tedavide belirtilerin azaltılması, hastaneye yatışların önlenmesi ve uzun dönem sonuçların iyileştirilmesi amaçlanmaktadır.

İlaç Tedavisi

Özellikle ejeksiyon fraksiyonu azalmış kalp yetmezliğinde farklı ilaç gruplarından yararlanılabilmektedir.

Tedavide uygun hastalarda:

• ACE inhibitörleri veya ARB grubu ilaçlar
• ARNI grubu ilaçlar
• Beta blokerler
• Mineralokortikoid reseptör antagonistleri
• SGLT2 inhibitörleri
• Diüretikler

kullanılabilmektedir.

Bu ilaçların hepsi aynı amaçla kullanılmamaktadır. Bazıları hastalığın uzun dönem seyrini ve hastaneye yatış riskini etkilerken, diüretikler özellikle sıvı birikimi ve ödem gibi belirtilerin kontrol edilmesinde kullanılabilmektedir.

İlaç seçiminin kişinin hastalık tipi ve diğer sağlık sorunlarına göre yapılması gerekmektedir.

Yaşam Tarzı Nasıl Olmalıdır?

İlaç tedavisinin yanı sıra yaşam tarzının düzenlenmesi de bu durumun yönetiminin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Kişinin durumuna göre tuz tüketiminin sınırlandırılması, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi ve kilo kontrolünün sağlanması önerilebilmektedir.

Doktor tarafından uygun görülmesi halinde düzenli fiziksel aktivite ve kardiyak rehabilitasyon programlarından yararlanılabilmektedir.

Sigaranın bırakılması ve alkol tüketiminin sınırlandırılması veya bazı hastalarda tamamen bırakılması da önerilebilmektedir.

Kalp yetmezliği bulunan kişilerde günlük kilo takibi de önemli olabilmektedir. Kısa sürede meydana gelen belirgin kilo artışı vücutta sıvı birikiminin işareti olabileceğinden doktorla paylaşılması gerekebilmektedir.

Kalp Yetmezliğinde İleri Tedaviler Nelerdir?

Bazı hastalarda ilaç tedavisine ek olarak cihaz veya girişimsel tedavilere ihtiyaç duyulabilmektedir.

Uygun hastalarda:

• İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD)
• Kardiyak resenkronizasyon tedavisi (CRT)
• Kalp kapağına yönelik girişim veya cerrahiler
• Mekanik dolaşım destek cihazları
• Kalp nakli

gibi seçenekler değerlendirilebilmektedir.

Bu yöntemler her hasta için gerekli değildir. Karar hastalığın türü ve ileri değerlendirmeler sonucunda verilmektedir.

Ne Zaman Acil Yardım Alınmalıdır?

Kalp yetmezliği bulunan kişilerde bazı belirtilerin aniden ortaya çıkması veya belirgin şekilde kötüleşmesi acil değerlendirme gerektirebilmektedir.

Özellikle:

• İstirahatte belirgin nefes darlığı
• Ani veya şiddetli göğüs ağrısı
• Bayılma
• Şiddetli solunum güçlüğü
• Bilinç değişikliği
• Dudaklarda veya parmaklarda morarma

gibi durumlarda acil tıbbi yardım alınması gerekmektedir.

Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı ve farklı nedenlerle gelişebilen önemli bir kardiyovasküler hastalıktır. Nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda ödem ve egzersiz kapasitesinde azalma sık görülen belirtiler arasında bulunmaktadır.

Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, kalp yetmezliğinde erken tanı kadar hastalığın altında yatan nedenin ve tipinin belirlenmesi de önem taşımaktadır. Güncel ilaç tedavileri, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekli hastalarda uygulanan cihaz veya girişimsel tedaviler sayesinde hastalığın kontrol altında tutulması ve yaşam kalitesinin desteklenmesi hedeflenmektedir.