Koroner Kalsiyum Skoru (CAC) Nedir?

Koroner Kalsiyum Skoru (CAC) Nedir?

Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde en sık görülen sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Koroner arter hastalığı ise kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması sonucu gelişebilmektedir. Bu süreç çoğunlukla yıllar içinde ilerlemekte ve başlangıç döneminde herhangi bir belirti vermeyebilmektedir. Bu nedenle kalp hastalığı riskinin erken dönemde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Koroner arterlerde zamanla oluşan kalsiyum birikimi, damar sertliğinin (ateroskleroz) göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Koroner Kalsiyum Skoru (Coronary Artery Calcium Score - CAC), bu kalsiyum birikiminin özel bir bilgisayarlı tomografi yöntemiyle ölçülmesini sağlayan görüntüleme testidir. Elde edilen skor sayesinde gelecekte gelişebilecek koroner arter hastalığı riski hakkında önemli bilgiler elde edilmektedir.

Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre Koroner Kalsiyum Skoru, uygun hastalarda kardiyovasküler risk değerlendirmesini destekleyen önemli yöntemlerden biridir. Ancak test sonuçlarının tek başına değerlendirilmemesi, mutlaka hastanın yaşı, mevcut hastalıkları ve diğer risk faktörleriyle birlikte yorumlanması gerekmektedir.

Koroner Kalsiyum Skoru (CAC) Nedir?

CAC, kalbi besleyen koroner arterlerde bulunan kalsiyum miktarının ölçülmesini sağlayan radyolojik bir değerlendirme yöntemidir.

Damar sertliği gelişirken damar duvarında yağ, kolesterol ve iltihabi hücrelerin yanı sıra zamanla kalsiyum birikimi de oluşabilmektedir. Bu kalsiyum birikimi özel bilgisayarlı tomografi görüntüleriyle tespit edilmekte ve sayısal bir skor olarak raporlanmaktadır.

Test sonucunda elde edilen skor, damarlarda aterosklerotik plak varlığı hakkında bilgi sağlayabilmekte ve kişinin gelecekteki kardiyovasküler riskinin değerlendirilmesine katkıda bulunabilmektedir.

CAC, koroner arterlerdeki daralmanın derecesini doğrudan göstermemekte; yalnızca damar duvarındaki kalsiyum yükünü ortaya koymaktadır.

Koroner Kalsiyum Skoru Neden Yapılır?

Özellikle Koroner Kalsiyum Skoru aşağıdaki amaçlarla kullanılabilmektedir:

• Koroner arter hastalığı riskinin değerlendirilmesi
• Kardiyovasküler risk sınıflandırmasının desteklenmesi
• Koruyucu tedavi kararlarının planlanmasına katkı sağlanması
• Kolesterol düşürücü tedavi gereksiniminin değerlendirilmesine yardımcı olunması
• Yaşam tarzı değişikliklerinin öneminin belirlenmesi

Ayrıca kalp hastalığı açısından düşük ve yüksek risk arasında yer alan bireylerde, tedavi planlamasına katkı sağlayabilecek ek bilgiler sunabilmektedir.

Koroner Kalsiyum Skoru Nasıl Ölçülür?

Kontrast madde kullanılmadan gerçekleştirilen düşük doz bilgisayarlı tomografi incelemesi ile ölçülmektedir.

İşlem sırasında:

• Hasta tomografi masasına yatırılmaktadır.
• Kalp bölgesinin görüntüleri birkaç saniye içerisinde elde edilmektedir.
• Görüntüler özel bilgisayar yazılımlarıyla analiz edilmektedir.
• Koroner arterlerde bulunan kalsiyum miktarı hesaplanmaktadır.
• Sonuç Agatston skoru olarak raporlanmaktadır.

İşlem genellikle 10 ila 15 dakika içerisinde tamamlanmaktadır. Görüntüleme süresi ise yalnızca birkaç saniye sürmektedir.

Çoğu hastada özel bir hazırlık gerektirilmemektedir. Ancak değerlendirme öncesinde kullanılmakta olan ilaçlar ve mevcut sağlık durumu hakkında hekime bilgi verilmesi önerilmektedir.

Nasıl Yorumlanır?

Koroner Kalsiyum Skoru sayısal olarak raporlanmakta ve belirli aralıklar içerisinde değerlendirilmektedir.

Genel olarak:

Bu değerler tek başına tanı koydurmamaktadır. Sonuçlar yaş, cinsiyet, kolesterol düzeyi, tansiyon, diyabet, sigara kullanımı ve aile öyküsü gibi diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmektedir.

Koroner Kalsiyum Skoru Kimlere Önerilebilir?

CAC Skoru her birey için rutin olarak önerilmemektedir.

Hekim değerlendirmesi sonrasında özellikle şu kişilerde düşünülebilmektedir:

• 40 ile 70 yaş arasında olup orta düzey kardiyovasküler risk taşıyanlar
• Ailesinde erken yaşta koroner arter hastalığı bulunanlar
• Yüksek kolesterolü bulunan kişiler
• Hipertansiyonu olan bireyler
• Diyabet hastaları
• Sigara kullananlar
• Obezitesi bulunan kişiler
• Risk düzeyi konusunda ek değerlendirmeye ihtiyaç duyulan bireyler

Düşük risk grubundaki genç bireylerde veya koroner arter hastalığı tanısı zaten konulmuş kişilerde test her zaman gerekli olmayabilir.

Avantajları Nelerdir?

Koroner Kalsiyum Skoru bazı önemli avantajlar sağlayabilmektedir.

Bunlar arasında:

• Erken dönemde damar sertliği bulgularının saptanabilmesi
• Ağrısız ve kısa sürede uygulanabilmesi
• Kontrast madde gerektirmemesi
• Düşük doz radyasyon kullanılması
• Tedavi planlamasına katkı sağlayabilmesi
• Koruyucu kardiyoloji uygulamalarının desteklenebilmesi

yer almaktadır.

Sınırlamaları Nelerdir?

Her görüntüleme yönteminde olduğu gibi CAC Skorunun da bazı sınırlılıkları bulunmaktadır.

Bu test:

• Damar içerisindeki darlığın derecesini doğrudan göstermez.
• Kalsiyum içermeyen yumuşak plakları değerlendiremez.
• Tek başına kalp krizi tanısı koydurmaz.
• Her hasta için uygun olmayabilir.
• Düşük doz da olsa radyasyon içerir.

Bu nedenle test sonucunun mutlaka kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kalp Sağlığını Korumak İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

CAC Skoru yalnızca mevcut riskin değerlendirilmesine yardımcı olmaktadır. Kalp sağlığının korunabilmesi için yaşam tarzı değişiklikleri de büyük önem taşımaktadır.

Bu amaçla:

• Dengeli beslenilmesi
• Düzenli fiziksel aktivite yapılması
• Sigara kullanılmaması
• İdeal vücut ağırlığının korunması
• Tansiyon ve kolesterol düzeylerinin kontrol altında tutulması
• Diyabet tedavisinin düzenli sürdürülmesi
• Düzenli kardiyoloji kontrollerinin aksatılmaması

önerilmektedir.

Koroner Kalsiyum Skoru (CAC), koroner arterlerde bulunan kalsiyum birikiminin değerlendirilmesini sağlayan önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir. Özellikle uygun hasta grubunda, gelecekte gelişen koroner arter hastalığı riskinin belirlenmesine katkıda bulunmaktadır. Ancak elde edilen skorun tek başına değerlendirilmesi doğru değildir. Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre Koroner Kalsiyum Skoru; hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, aile öyküsü ve diğer kardiyovasküler risk faktörleriyle birlikte yorumlanmalı, gerekli görüldüğünde kişiye özel koruyucu veya tedavi edici yaklaşımlar planlanmaktadır.