Yüksek CRP Kalp Hastalığı Belirtisi Olabilir Mi?
Kalp ve damar hastalıklarının değerlendirilmesinde farklı kan testlerinden ve klinik bulgulardan yararlanılmaktadır. Bu testlerden biri de C-reaktif protein (CRP) ölçümüdür. C-reaktif protein, vücutta inflamasyon geliştiğinde karaciğer tarafından üretilen bir proteindir. Enfeksiyonlardan kronik inflamatuar hastalıklara kadar birçok durumda C-reaktif protein seviyesinde yükselme görülebilmektedir.
Kalp ve damar sağlığı açısından ise özellikle yüksek duyarlılıklı CRP (hs-CRP) değerinden yararlanılabilmektedir. Damar duvarındaki inflamasyon ile ateroskleroz arasında ilişki bulunduğu için hs-CRP, belirli kişilerde kardiyovasküler risk değerlendirmesine yardımcı bir belirteç olarak kullanılmaktadır.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, yüksek C-reaktif protein değerinin tek başına kalp hastalığı olarak değerlendirilmemesi önemlidir. Sonucun kişinin diğer risk faktörleri, sağlık durumu ve gerekli tetkikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
CRP Nedir?
C-reaktif protein, vücutta gelişen inflamasyona yanıt olarak ağırlıklı olarak karaciğer tarafından üretilen bir proteindir. Vücutta enfeksiyon, doku hasarı veya inflamatuar bir süreç bulunduğunda C-reaktif protein seviyesinde yükselme görülebilmektedir.
C-reaktif protein testiyle inflamasyonun varlığı hakkında bilgi edinilebilmekte ancak inflamasyonun nedeni doğrudan belirlenememektedir. Bu nedenle yüksek bir C-reaktif protein sonucu tek başına belirli bir hastalığın tanısının konulması için yeterli kabul edilmemektedir.
Nasıl Ölçülür?
CRP seviyesi kan örneği alınarak ölçülmektedir. Standart C-reaktif protein testi daha belirgin inflamasyonların değerlendirilmesinde kullanılabilmektedir.
Kardiyovasküler risk değerlendirmesinde ise hs-CRP testi kullanılabilmektedir. Bu test sayesinde standart C-reaktif protein testine kıyasla kandaki daha düşük CRP konsantrasyonları ölçülebilmektedir.
C-reaktif protein için referans değerler kullanılan laboratuvara ve ölçüm yöntemine göre değişebilmektedir. Bu nedenle test sonucu, laboratuvarın belirttiği referans aralığı ve kişinin klinik durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir.
Yüksek CRP Kalp Hastalığı Anlamına Gelir Mi?
Hayır. Yüksek CRP tek başına kalp hastalığının bulunduğunu göstermemektedir.C-reaktif protein seviyesindeki yükselme vücutta bir inflamasyon sürecinin bulunduğuna işaret edebilmektedir.
C-reaktif protein yüksekliğine:
- Enfeksiyonlar
- Kronik inflamatuar hastalıklar
- Doku hasarı ve travmalar
- Bazı romatolojik hastalıklar
- Obezite
- Sigara kullanımı
gibi birçok farklı durum tarafından neden olunabilmektedir.
Bu nedenle yüksek CRP sonucunun nedeninin belirlenebilmesi için kişinin sağlık öyküsünün, belirtilerinin ve diğer tetkiklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kalp Hastalıkları Arasında Nasıl Bir İlişki Bulunmaktadır?
Aterosklerozun yalnızca damar içerisinde yağ ve kolesterol birikmesiyle oluşan pasif bir süreç olmadığı bilinmektedir. Hastalığın gelişiminde inflamasyonun da önemli rol oynadığı kabul edilmektedir.
Damar duvarında meydana gelen inflamatuar süreçler nedeniyle aterosklerotik plakların gelişimi ve ilerlemesi etkilenebilmektedir. Bu nedenle inflamasyonu gösteren belirteçlerden biri olan hs-CRP'den kardiyovasküler risk değerlendirmesinde yararlanılabilmektedir.
Ateroskleroz ve C-reaktif protein
Ateroskleroz gelişiminde damar duvarında inflamatuar süreçler meydana gelmektedir. hs-CRP yüksekliği ile kardiyovasküler olay riskinin artması arasında ilişki gösterilmiştir.
Ancak bu ilişkinin bulunması, C-reaktif protein yüksekliğinin doğrudan damar tıkanıklığına neden olduğu veya kişinin kesin olarak kalp hastası olduğu anlamına gelmemektedir.
Kalp Krizi Riski ve CRP
Belirli kişilerde yüksek hs-CRP seviyeleri daha yüksek kardiyovasküler riskle ilişkilendirilebilmektedir. Bununla birlikte kalp krizi riskinin yalnızca C-reaktif protein sonucuna göre belirlenmesi mümkün değildir.
Yaş, tansiyon, kolesterol değerleri, diyabet, sigara kullanımı ve aile öyküsü gibi diğer risk faktörlerinin de değerlendirmeye dahil edilmesi gerekmektedir.
Yüksek CRP Neden Olabilir?
C-reaktif protein seviyesinin yükselmesine birçok farklı faktör tarafından katkıda bulunulabilmektedir.
Bunlar arasında:
- Akut veya kronik enfeksiyonlar
- Sigara kullanımı
- Obezite
- Diyabet
- Bazı inflamatuar hastalıklar
- Doku hasarı
- Bazı kronik hastalıklar
yer almaktadır.
Bu nedenle yüksek C-reaktif protein görüldüğünde öncelikle yükselişin altında yatan nedenin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Yüksek CRP Nasıl Düşürülür?
CRP'nin doğrudan düşürülmesinden çok, C-reaktif protein yüksekliğine neden olan durumun belirlenmesi ve tedavi edilmesi önem taşımaktadır.
Kardiyovasküler risk faktörlerinin azaltılması amacıyla sağlıklı ve dengeli beslenme düzeninin oluşturulması, düzenli fiziksel aktivite yapılması ve sigaranın bırakılması önerilebilmektedir. Fazla kilosu bulunan kişilerde sağlıklı kilo kontrolünün sağlanması da desteklenmektedir.
Hipertansiyon, diyabet veya kolesterol yüksekliği gibi hastalıkların bulunması durumunda ise gerekli tedavilerin doktor kontrolünde düzenlenmesi gerekmektedir. Yalnızca C-reaktif protein değerini düşürmek amacıyla doktor önerisi olmadan ilaç kullanılmamalıdır.
Yüksek CRP Durumunda Hangi Testler Yapılabilir?
CRP yüksekliğinin nedenine ve kişinin kardiyovasküler risk profiline göre farklı tetkiklerden yararlanılabilmektedir.
Doktor değerlendirmesi sonucunda:
- Lipid profili
- Kan şekeri ve HbA1c
- Kan basıncı ölçümü
- Elektrokardiyografi (EKG)
- Ekokardiyografi
- Gerekli durumlarda ileri kardiyolojik incelemeler
planlanabilmektedir.
Her CRP yüksekliğinde bütün bu testlerin yapılması gerekmemektedir. Gerekli tetkikler kişinin şikayetleri ve risk faktörleri doğrultusunda belirlenmektedir.
Yüksek CRP, tek başına kalp hastalığı belirtisi olarak kabul edilmemektedir.C-reaktif protein, vücutta inflamasyon bulunduğunu gösteren ancak inflamasyonun kaynağını doğrudan açıklamayan bir belirteçtir. Kardiyoloji alanında özellikle hs-C-reaktif protein testinden belirli kişilerde kardiyovasküler risk değerlendirmesini desteklemek amacıyla yararlanılabilmektedir.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, yüksek C-reaktif protein saptandığında sonucun diğer kardiyovasküler risk faktörleri ve kişinin genel sağlık durumu ile birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Gerekli durumlarda yapılacak ek tetkikler sayesinde C-reaktif protein yüksekliğinin nedeni araştırılabilmekte ve kişiye uygun takip veya tedavi planı oluşturulabilmektedir.