Atrial Fibrilasyon Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Atrial fibrilasyon,kalpte en sık görülen ritim bozukluklarından biridir. Özellikle ileri yaşlarda görülme sıklığı artmakla birlikte, farklı yaş gruplarında da ortaya çıkabilir. Bu ritim bozukluğunda kalbin üst odacıkları olan atriyumlar düzenli biçimde kasılmak yerine hızlı ve düzensiz elektriksel uyarılar üretir. Bunun sonucunda kalp atışları düzensizleşebilir ve kalbin pompalama verimliliği azalabilir.
Atrial fibrilasyon bazı kişilerde belirgin şikâyetlere yol açarken, bazı kişilerde tesadüfen yapılan kontroller sırasında fark edilebilir. Ancak belirti vermemesi, hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Kalbin üst odacıklarında kanın göllenmesi, pıhtı oluşma riskini artırmaktadır. Oluşan pıhtının beyin damarlarına ulaşması ise inme riskine neden olmaktadır.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre erken tanınması, ritim kontrolünün sağlanması ve pıhtı riskinin kişiye özel değerlendirilmesi büyük önem taşır.
Atrial Fibrilasyon Nedir?
Atrial fibrilasyon, kalbin atriyum adı verilen üst odacıklarında düzensiz elektriksel aktivite oluşmasıdır. Normal kalp ritminde elektriksel uyarılar belirli bir merkezden düzenli biçimde çıkar. Bu rahatsızlıkta ise çok sayıda düzensiz uyarı ortaya çıkar ve atriyumlar etkili şekilde kasılamaz.
Bu durum kalbin alt odacıklarının da düzensiz çalışmasına neden olmaktadır. Nabız hızlı, yavaş veya değişken olmaktadır. Kalp hızı kişiden kişiye farklılık göstermektedir.
Türleri Nelerdir?
Atrial fibrilasyon, atakların süresine ve ritmin kendiliğinden düzelip düzelmemesine göre sınıflandırılmaktadır.
Paroksismal Atrial Fibrilasyon
Ataklar aniden başlar ve çoğunlukla kendiliğinden sona erer. Atakların süresi birkaç dakika, saat veya gün olmaktadır.
Persistan Atrial Fibrilasyon
Ritim bozukluğu uzun süre devam eder ve normal ritmin sağlanması için ilaç veya elektriksel kardiyoversiyon gerekmektedir.
Uzun Süreli Persistan Atrial Fibrilasyon
Bir yıldan uzun süredir devam ettiği durumları ifade eder. Tedavi planı hastanın genel durumuna göre belirlenmektedir.
Kalıcı Atrial Fibrilasyon
Hasta ve hekim tarafından ritmin bu şekilde kabul edildiği, normal ritme döndürme girişimlerinin uygulanmadığı veya başarılı olmadığı durumdur.
Atrial Fibrilasyon Belirtileri Nelerdir?
Atrial fibrilasyon belirtileri kişiden kişiye değişmektedir. Bazı hastalarda şikâyet görülmezken, bazı hastalarda günlük yaşamı etkileyen yakınmalar oluşmaktadır.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Kalp çarpıntısı
- Düzensiz kalp atışı hissi
- Nefes darlığı
- Çabuk yorulma
- Halsizlik
- Baş dönmesi
- Göğüste rahatsızlık veya ağrı
- Egzersiz kapasitesinde azalma
- Bayılacak gibi hissetme
Göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı, bilinç değişikliği veya bayılma gibi belirtiler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Atrial Fibrilasyon Neden Olur?
Bu durumun gelişiminde birçok farklı faktör etkili olmaktadır. Bazı hastalarda belirgin bir neden bulunmamaktadır.
Başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Hipertansiyon
- Koroner arter hastalığı
- Kalp kapak hastalıkları
- Kalp yetmezliği
- Kalp kası hastalıkları
- Tiroid bezinin fazla çalışması
- Diyabet
- Obezite
- Uyku apnesi
- İleri yaş
- Aşırı alkol tüketimi
- Sigara kullanımı
- Elektrolit dengesizlikleri
- Bazı enfeksiyonlar
- Kalp ameliyatları
Yoğun stres, uykusuzluk ve aşırı kafein tüketimi bazı kişilerde atakları tetiklemektedir. Ancak bunlar her zaman hastalığın temel nedeni değildir.
Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı sürecinde hastanın şikâyetleri, kalp hastalığı öyküsü ve kullandığı ilaçlar ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir.
Kullanılabilecek başlıca yöntemler şunlardır:
- Elektrokardiyografi
- Holter ritim kaydı
- Uzun süreli ritim takip cihazları
- Ekokardiyografi
- Kan testleri
- Tiroid fonksiyon testleri
- Elektrolit ölçümleri
- Gerekli durumlarda efor testi
Ataklar kısa sürdüğünde standart EKG sırasında ritim normal olmaktadır. Bu nedenle uzun süreli ritim kaydı gerekmektedir.
Atrial Fibrilasyon Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi her hasta için kişiye özel planlanmaktadır. Temel hedefler kalp hızını veya ritmini kontrol etmek, belirtileri azaltmak ve pıhtı oluşumunu önlemektir.
Hız Kontrolü
Kalp hızının uygun seviyede tutulması için beta blokerler, bazı kalsiyum kanal blokerleri veya farklı ilaçlar kullanılmaktadır.
Ritim Kontrolü
Normal kalp ritmini yeniden sağlamak veya korumak amacıyla antiaritmik ilaçlar uygulanmaktadır. Bazı hastalarda elektriksel kardiyoversiyon tercih edilmektedir.
Kan Sulandırıcı Tedaviler
İnme riskini azaltmak amacıyla antikoagülan ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçların gerekliliği yaş, hipertansiyon, diyabet ve inme gibi risk faktörlerine göre belirlenmektedir. Kan sulandırıcılar doktor önerisi olmadan başlanmamalı veya bırakılmamalıdır.
Kateter Ablasyon
İlaçlarla yeterli kontrol sağlanamayan veya uygun hastalarda, ritim bozukluğunu oluşturan elektriksel odaklara kateter yoluyla müdahale edilmektedir.
Kalp Pili
Bu rahatsızlık durumunda kalp pili her hastada gerekli değildir. Kalp hızının aşırı yavaşlaması veya özel tedavi planları söz konusu olduğunda değerlendirilmektedir.
Yaşam Tarzında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Atrial fibrilasyonun kontrolüne destek olmak için:
- Tansiyon düzenli takip edilmelidir.
- Sigara bırakılmalıdır.
- Aşırı alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.
- Sağlıklı kilo korunmalıdır.
- Uyku apnesi varsa tedavi edilmelidir.
- Düzenli ve uygun egzersiz yapılmalıdır.
- İlaçlar düzenli kullanılmalıdır.
- Kontroller aksatılmamalıdır.
Bu rahatsızlık, sık görülen ve doğru takip edilmediğinde inme ile kalp yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir ritim bozukluğudur. Bununla birlikte erken tanı, uygun ilaç tedavisi, girişimsel yöntemler ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle hastalık kontrol altına alınmaktadır. Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre tedavinin kişiye özel planlanması ve düzenli kardiyoloji takibi, komplikasyon riskini azaltmada önemli rol oynar.