Demir Eksikliği Kalp Çarpıntısına Neden Olabilir mi?
Demir eksikliği, dünya genelinde sık karşılaşılan beslenme yetersizliklerinden biridir. Bu vitamin, hemoglobin üretiminde kullanılarak oksijenin dokulara taşınmasında önemli bir görev üstlenmektedir. Demir düzeylerinin azalması ve özellikle anemi gelişmesi durumunda yorgunluk, nefes darlığı ve kalp çarpıntısı gibi belirtiler görülebilmektedir.
Prof.. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, kalp çarpıntısının demir eksikliğiyle ilişkili olup olmadığının anlaşılabilmesi için hem kan değerlerinin hem de kalp ritminin değerlendirilmesi gerekmektedir. Çünkü çarpıntının bu durum dışında birçok farklı nedenden kaynaklanması mümkün olabilmektedir.
Demir Eksikliği ve Kalp Çarpıntısı Arasındaki İlişki
Demir eksikliği ilerlediğinde yeterli miktarda sağlıklı hemoglobin üretilemeyebilmektedir. Hemoglobin seviyesinin düşmesiyle dokulara taşınan oksijen miktarı azalabilmektedir.
Vücudun ihtiyaç duyduğu oksijenin sağlanabilmesi için kalbin daha fazla kan pompalaması gerekebilmektedir. Bunun sonucunda kalp hızında artış ve çarpıntı hissi ortaya çıkabilmektedir.
Ancak her eksiklikte kalp çarpıntısı görülmesi beklenmemektedir. Belirtilerin özellikle aneminin şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebileceği bilinmektedir.
Kalp Çarpıntısına Nasıl Neden Olur?
Demir eksikliğine bağlı çarpıntının oluşmasında temel olarak dokulara yeterli oksijen taşınamaması rol oynamaktadır.
Hemoglobin Seviyesinin Düşmesi
Demir, hemoglobin üretimi için gerekli minerallerden biridir. Demir eksikliğinin ilerlemesiyle hemoglobin üretiminin azalması ve anemisinin gelişmesi mümkün olabilmektedir.
Dokulara Taşınan Oksijenin Azalması
Hemoglobin düzeyinin düşmesi sonucunda dokulara taşınabilecek oksijen miktarı azalabilmektedir. Bu durumun telafi edilebilmesi için dolaşım sisteminin daha fazla çalışması gerekebilmektedir.
Kalp Hızının Artması
Dokulara yeterli oksijen ulaştırılabilmesi amacıyla kalp hızının artırılması gerekebilmektedir. Bu fizyolojik yanıt sonucunda kalp atışlarının daha güçlü veya hızlı hissedilmesi mümkün olabilmektedir.
Özellikle belirgin veya uzun süreli aneminin kalp üzerindeki iş yükünü artırabileceği bilinmektedir. Bu nedenle çarpıntının yalnızca geçici bir şikâyet olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir.
Belirtileri Nelerdir?
Demir eksikliğinin erken dönemlerinde herhangi bir belirti görülmeyebilmektedir. Eksikliğin ilerlemesi ve anemi gelişmesi durumunda ise farklı şikâyetler ortaya çıkabilmektedir.
En sık karşılaşılan belirtiler arasında:
- Yorgunluk ve halsizlik
- Efor sırasında nefes darlığı
- Kalp çarpıntısı
- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Ciltte solukluk
- Konsantrasyon güçlüğü
- El ve ayaklarda soğukluk
- Tırnaklarda kırılma
yer alabilmektedir.
Bu belirtilerin yalnızca eksikliğe özgü olmadığı unutulmamalıdır. Kesin nedenin belirlenebilmesi için tıbbi değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Demir Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?
Eksiklik şüphesinde tanının yalnızca belirtilere dayanarak konulmaması gerekmektedir. Kan testlerinden yararlanılarak demir depolarının ve anemi durumunun değerlendirilmesi sağlanmaktadır.
Doktor tarafından gerekli görüldüğünde:
- Tam kan sayımı
- Hemoglobin ve hematokrit
- Ferritin
- Serum demiri
- Transferrin satürasyonu
gibi değerler değerlendirilebilmektedir.
Bu durum tespit edildiğinde eksikliğin nedeninin de araştırılması önem taşımaktadır. Beslenme yetersizliği, kan kaybı veya emilim problemleri gibi farklı nedenlerin değerlendirmeye alınması gerekebilmektedir.
Kalp Çarpıntısında Hangi Testler Yapılabilir?
Kalp çarpıntısının yalnızca demir eksikliğine bağlanmaması önemlidir. Çarpıntının sık tekrarlanması veya başka belirtilerle birlikte görülmesi halinde kardiyolojik değerlendirme yapılabilmektedir.
Hastanın durumuna göre:
- Elektrokardiyografi (EKG)
- Holter ile ritim takibi
- Ekokardiyografi
- Kan testleri
- Tiroid fonksiyon testleri
gibi incelemelerden yararlanılabilmektedir.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, özellikle tekrarlayan çarpıntılarda altta yatan nedenin belirlenmesi ve tedavinin bu nedene göre planlanması önem taşımaktadır.
Demir Eksikliğine Bağlı Kalp Çarpıntısı Nasıl Tedavi Edilir?
Kalpte demir eksikliğine bağlı çarpıntının tedavisinde öncelikle eksikliğin ve buna yol açan durumun tedavi edilmesi hedeflenmektedir.
Demir Takviyesi
Eksiklik tespit edildiğinde doktor tarafından uygun görülmesi halinde ağızdan kullanılan demir preparatları reçete edilebilmektedir. Bazı durumlarda farklı demir tedavilerinin uygulanması gerekebilmektedir.
Demir takviyelerinin kontrolsüz şekilde kullanılmaması gerekmektedir. Tedavinin dozu ve süresi kan değerlerine ve eksikliğin nedenine göre belirlenmelidir.
Beslenmenin Düzenlenmesi
Tedavinin desteklenmesi amacıyla demir açısından zengin besinlere beslenme programında yer verilebilmektedir.
Kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzeler gibi farklı besinlerden demir alınabilmektedir. Bitkisel kaynaklardaki demirin emiliminin desteklenmesi için C vitamini içeren besinlerden yararlanılabilmektedir.
Altta Yatan Nedenin Tedavi Edilmesi
Eksiklikte kan kaybı veya emilim problemi gibi bir durumun neden olması halinde yalnızca demir desteğinin verilmesi yeterli olmayabilmektedir.
Bu nedenle eksikliğin kaynağının belirlenmesi ve gerekli tedavinin uygulanması gerekmektedir.
Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Riskin azaltılmasında dengeli beslenmenin önemli olduğu bilinmektedir. Demir açısından zengin besinlerin yeterli miktarda tüketilmesi ve gerektiğinde kan değerlerinin kontrol edilmesi önerilebilmektedir.
Özellikle tekrarlayan eksiklik görülmesi halinde nedenin araştırılması gerekmektedir. Doktor önerisi olmadan uzun süreli demir takviyesi kullanılmamalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Çarpıntının sık tekrarlanması, uzun sürmesi veya günlük yaşamı etkilemesi durumunda tıbbi değerlendirme yapılması önerilmektedir.
Özellikle çarpıntıya:
- Göğüs ağrısı
- Belirgin nefes darlığı
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Şiddetli baş dönmesi
- Ani ve belirgin halsizlik
eşlik etmesi halinde acil tıbbi değerlendirme gerekebilmektedir.
Demir eksikliği kalp çarpıntısına neden olabilmektedir. Özellikle demir eksikliği anemisi geliştiğinde dokulara taşınan oksijen miktarının azalması sonucunda kalbin daha hızlı çalışması gerekebilmekte ve çarpıntı hissedilebilmektedir.
Prof. Dr. Kahraman Coşansu’ya göre, kalp çarpıntısının demir eksikliğinden kaynaklandığının kabul edilebilmesi için gerekli kan tetkiklerinin ve kardiyolojik değerlendirmelerin yapılması önem taşımaktadır. Eksiklik tespit edildiğinde ise yalnızca eksikliğin giderilmesi değil, eksikliğe neden olan durumun belirlenmesi ve tedavi edilmesi de gerekmektedir.